Het is de meest waardevolle onderneming binnen onze landsgrenzen en een inspirerend succes voor velen. De Veldhovense chipmachinebouwer ASML groeide ogenschijnlijk uit het niets in een paar decennia uit tot meer dan een bedrijf. Het is een machtsfactor en een aanjager van de nationale economie geworden. Hoe heeft zij dat klaargespeeld? NRC-journalist Marc Hijink schreef er een boek over.
Inhoud
In zijn boek Focus behandelt Hijink het ontstaan en de snelle groei van ASML. Vanuit de overbodige boedel van oorspronkelijk moederbedrijf Philips neemt een aantal technici de chipmachinemaker over die dan nog in een ruwe en weinig winstgevende vorm verkeert. Philips wil zich op andere zaken richten en wil daarom van het bedrijfsonderdeel af. Zij heeft de infrastructuur van leveranciers, personeel, enkele klanten en de organisatie opgebouwd en biedt zelfs financiële hulp bij het verzelfstandigen van het bedrijf en zo krijgt ASML het eerste duwtje in de rug. Die duwtjes zullen nog vele jaren volgen, steeds vaker ook in de vorm van subsidies en kredieten van de overheid.
De jaren van explosieve groei van ASML ontstaan in de periode van de enorme vraagtoename van chips voor computers, machines, auto’s en nog veel meer. Chipsleveranciers concurreren tot op de dag van vandaag keihard met elkaar wie de beste chips kan leveren. En daarvoor zijn zij bereid diep in de buidel te tasten voor de allerbeste machine die de snelste chips kan leveren. Dat is steeds vaker ASML dat keihard werkt aan continue productverbeteringen en door machines al op de markt te brengen voordat zij helemaal perfect werken. Het leidt ertoe dat ASML langzamerhand uitgroeit tot een monopolist en dat ze in het vizier komt van veiligheidsdiensten. Nationale regeringen willen steeds vaker dicteren aan wie het Veldhovense bedrijf mag leveren en aan wie niet. Daarmee is ASML meer dan een bedrijf geworden. Het is een serieuze factor in de geopolitiek.
Oordeel
Het interessante aan het boek Focus is dat het een genuanceerd beeld schetst van de opkomst van ASML. Het bedrijf wordt al te vaak bejubeld als voorbeeld voor heel Nederland, maar door feitelijk het verhaal op te schrijven wordt ook de andere kant van het succes zichtbaar. Het is niet alleen maar goed ondernemerschap dat een bedrijf groot maakt. Natuurlijk zijn hard werken, slim nadenken en goed investeren nodig maar ook de factoren geluk en toeval mogen niet uitgesloten worden.
Tegelijk biedt het boek een prachtige inkijk in het management en bestuur van de onderneming waar de technische leider Martin van den Brink het genie en de drijvende kracht achter de onderneming blijkt en Peter Wennink de landelijk bekende bestuurder die de boel vooral in goede banen moet zien te leiden. Ondanks dat het boek over machines gaat, blijken uiteindelijk mensen en hun karakters bepalend voor de richting en het succes.
Wat je eraan hebt
Na het lezen van Focus:
- begrijp je hoe een hoogtechnologisch bedrijf werkt
- weet je dat hard werken alleen niet genoeg is om succes te behalen
- heb je meer inzicht in de internationale industriepolitiek
- ken je meer waarde toe aan intellectueel eigendom
- ontdek je dat je niet altijd alles op orde hoeft te hebben voordat je een product succesvol naar de markt brengt
Het boek Focus is een uitgave van Uitgeverij Balans en is daar ook te verkrijgen.
